Op. Dr. Önder AKDENİZ - KBB Baş ve Boyun Cerrahisi Uzmanı

dismorfofobi bursa

Dismorfofobi

İnsanın kendine ilişkin takıntıları deyip geçtiğimiz şey, aslında bir hastalık.

Kendinizi beğeniyor musunuz? Mutlaka yüzünüzde ve vücudunuzda hoşlanmadığınız bir taraf vardır. İpin ucunu kaçırdığınız takdirde psikolojik, hatta psikiyatrik bazı bozukluklarla tanışma riskine dikkat çekiyor. İşte dismorfofobi de bunlardan biri ve belki de en eskisi. Hatta kişinin kariyerini, özel hayatını ve sosyal ilişkilerini ciddi anlamda etkileyen bir hastalık.

Dismorfofobi, psikiyatri literatüründe ‘‘Beden Dismorfik Bozukluğu (BDD)’’ olarak yer alıyor. Bilimsel tanımı ise şöyle: ‘‘Kişinin görünümündeki gerçek olmayan, imgesel bir kusur ile uğraşıp durması.’’ Bunun yanı sıra kişi, hafif, önemsiz bir kusuru olsa bile duyduğu kaygıyla sorunu aşırı büyütebiliyor.

BURUN TAKINTISI

Dismorfofobi, adından anlaşılabileceğinin aksine aslında korku veya kaçınma gibi fobik belirtiler içermeyen bir rahatsızlık. Uzmanlar, dismorfofobinin yanlışlıkla ‘fobi’ şeklinde adlandırıldığını ifade ediyor. Bazı kişilik bozukluklarında görülebilecği gibi tek başına da görülen bu hastalık -tek başına görüldüğü takdirde- ‘‘Vücut Dismorfik Bozukluğu’’ olarak tanımlanıyor.

Dismorfofobi, en sık yüzdeki kusurlarından (en çok burun), saç, göğüs veya vücudun tamamından duyulan hoşnutsuzluktan dolayı ortaya çıkıyor. Kişi, zamanının büyük çoğunluğunu ayna karşısında kendini inceleyerek geçiriyor. Ve tabii sıklıkla başkalarına nasıl göründüğünü soruyor. Buna karşılık bazı vakalar ise ayna gibi yansıtıcı yüzeylerden ölesiye kaçıyor, rahatsız olduğu bölgeyi makyaj veya giysiyle kamufle etmeye çalışıyor.

Dismorfofobiye sahip kişiler, sıklıkla dermatoloji (cilt hastalıkları) ve plastik cerrahi kliniklerine başvuruyorlar. Çünkü kişi, yüzündeki akne, yara izi veya burun şeklinin güzelliğine gölge düşürdüğüne kayıtsız şartsız inanıyor. Tabii kendisini bu duruma müdahale etmek zorunda hissederek dermatologların plastik cerrahların kapılarını aşındırıyor.

Psikiyatri uzmanlarının verdiği bilgilere bakılırsa, Vücut Dismorfik Bozukluğu olan bir kişi, rinoplasti (burun estetik ameliyatı) mammoplasti (göğüs büyütme veya küçültme), yüzdeki kırışıklıkların, şişkinlik veya gerdanındaki sarkıklıkların düzeltilmesini isteyebiliyor. Ancak işin ilginç tarafı, kişi ameliyattan sonra bile genel olarak rahatlayamıyor. Hatta uzun süreli takip çalışmalarına göre, cerrahi tedaviden sonra ileri evrede sıklıkla daha şiddetli psikolojik sorunlar kendini gösterebiliyor.

Vücut Dismorfik Bozukluğu sırasında, kişinin kaygısı zaman içinde artıp azalabiliyor, ama eğer tedaviyle müdahale edilmezse genel olarak kronik bir şekilde seyrediyor. Tedavi aşamasında antidepresan ve antipsikotik ilaçlarla psikoterapi uygulanıyor. Ancak tedavinin ne kadar süreceği konusunda akademik platformdaki tartışmalar devam ediyor.

Psikiyatristlere göre, dismorfofobi pençesindeki kişi, ancak rahatsız olduğu bölgeleri düzelttirdiği zaman mutlu olacağını zannediyor. Dolayısıyla rahatsızlık tekrarlayabiliyor veya tedaviye direnç gösterebiliyor.

Dismorfofobinin sebepleri

  • Cinsel sorunlar
  • Duygusal çatışmalar
  • Ailelerdeki stereotipik güzellik anlayışı
  • Kültür düzeyi
  • Sosyal etkileşim

Hastalığın sonuçları

  • Vakaların yüzde 90’ı hayatı boyunca ağır depresif atak yaşıyor
  • Yüzde 70’i anksiyete bozukluğunu gösteriyor
  • Yüzde 30’u herhangi bir psikolojik bozuklukla karşı karşıya
  • Üçte biri alay edileceği korkusuyla eve kapanıyor
  • Beşte biri ise intihar teşebbüsünde bulunuyor